Een pc moet niet alleen snel en, als het even kan, mooi en compact zijn, er moet ook aan veiligheid gedacht worden, zeker als de pc verbonden is met het Internet. Er zijn twee grote gevaren aan internetgebruik: virussen (en wormen, trojaanse paarden,...) en schending van de privacy. Voor beide gevaren bestaan er beveiligingstools: een virusscanner en een firewall. Een virusscanner kan mogelijke virussen op uw pc opsporen,  verwijderen en (als het goed is) mogelijke schade herstellen. Een firewall trekt een muur op tussen uw pc en de buitenwereld om ongewenste of al te nieuwsgierige bezoekers buiten te houden (zonder daarbij een normaal surfgedrag te verstoren). 
Twee grote producenten van pc-beveiligingssoftware zijn Symantec (http://www.symantec.com) en Network Associates (http://www.nai.com). Zij zijn de producenten van, respectievelijk, Norton Internet Security en McAfee Internet Security. Beide producten zijn totaalpaketten waarin zowel een virusscanner als een firewall opgenomen is. Beide producten bieden een uitstekende beveiliging (voorzichtigheid blijft natuurlijk raadzaam), maar ze zijn ook nogal duur (hoewel dat relatief is natuurlijk).

Gratis virusscanners, firewalls en anti-spyware

Wenst u geen geld uit te geven aan een virusscanner of firewall, dan kunt u gebruik maken van een van de virusscanners en/of firewalls die gratis worden aangeboden. Zo is het mogelijk om via het Internet uw pc op virussen te scannen. U gebruikt hiervoor een online virusscanner die u bijvoorbeeld op een van de volgende sites kan vinden: http://security.symantec.com (de online virusscanner van Symantec), http://www.pandasoftware.com (de online virusscaneer van Panda Software),http://virusscan.zdnet.be of http://housecall.trendmicro.com/housecall (Housecall). Deze online virusscanners kunnen virussen opsporen, maar kunnen een met een virus aangetast bestand niet (altijd) herstellen. Een voordeel van Panda is dat u repair utilities kunt downloaden. Dit zijn hulpprogramma's die bij besmetting met een virus het virus verwijderen en uw systeem trachten te herstellen, en zijn dus te gebruiken nadat uw online virusscanner een virus heeft ontdekt (het programma dat u ophaalt, is afhankelijk van het virus dat ontdekt werd; houd de naam dus bij de hand). Een voordeel van Housecall is dat er een auto herstel-optie aanwezig is. Als u deze optie activeert, worden (indien mogelijk) besmette bestanden automatisch hersteld.

Een andere mogelijkheid is het downloaden en installeren van gratis antivirussoftware. Bijvoorbeeld AntiVir Personal Edition (te downloaden vanop http://www.free-av.com) of Avast! Home Edition (te downloaden vanop http://www.avast.com). Een voordeel van de Avast! virusscanner is dat de updates van de virusdefinities als een afzonderlijk uitvoerbaar bestand opgeslagen kunnen worden zodat ook pc's die niet met internet verbonden zijn voldoende beschermd kunnen zijn en blijven.

Enkele gratis downloadbare firewalls zijn: Kerio Personal Firewall (http://www.kerio.com), Sygate Personal Firewall (http://soho.sygate.com), Tiny Personal Firewall (http://www.tinysoftware.com) en Zone Alarm (http://www.zonelabs.com). Windows XP heeft een firewall ingebouwd gekregen, maar deze firewall is enkel geschikt indien u een slechts af en toe en enkel korte tijd op het Internet surft. 
Let op: installeer nooit meerdere virusscanners of firewalls op uw pc. Doet u dat wel, dan kunnen valse virusmeldingen gegenereerd worden en kan zelfs uw pc vastlopen. Desinstalleer dus steeds oude virusscanners of firewalls alvorens een nieuwe te installeren.

Naast firewalls en virusscanners bestaat er ook specifieke software om spyware tegen te houden en te verwijderen. Spyware is een stukje software dat bij het installeren van onschuldig ogende software mee geïnstalleerd wordt en erop uit is allerlei gegevens over u en uw pc-gedrag te verzamelen om u vervolgens online met, misschien gerichte, maar meestal ongewenste reclame te bestoken (maar er bestaan ook meer ingrijpendere vormen van spyware). Gelukkig bestaan er dus tools om spyware tegen te houden en te verwijderen. Op de site  http://www.lavasoft.de kan u de gratis tool Ad-aware downloaden. Hebt u al een firewall geïnstalleerd, dan is deze misschien ook tegen spyware opgewassen (dat is het geval indien de firewall ook het buitengaand en dus niet enkel het binnenkomend verkeer in de gaten houdt). Om te testen of uw firewall tegen spyware opgewassen is, kan u het gratis programma LeakTest gebruiken; u vindt dit programma op: http://www.grc.com/lt/leaktest.htm. 

(RG en FVDW)

Overbodige bestanden 

Wie geregeld een pc gebruikt, zal waarschijnlijk ook geregeld software installeren, uitproberen en weer verwijderen. Als u software verwijdert of desinstalleert, is het mogelijk dat bepaalde bestanden die u dan niet meer nodig hebt, toch blijven hangen. Deze "junkbestanden" kunnen best verwijderd worden omdat ze veel ruimte in beslag kunnen nemen. Daarnaast laten veel toepassingen tijdelijke bestanden op uw pc achter. De naam zegt het al, tijdelijke bestanden moeten niet permanent op uw pc bewaard worden. Toch worden niet alle tijdelijke bestanden automatisch verwijderd en kunnen ook deze bestanden uiteindelijk veel ruimte in beslag gaan nemen. 
Maar, u raadt het al, om de zogenaamde junkbestanden en tijdelijke bestanden op te sporen en veilig te verwijderen, bestaan er tools. Een daarvan is de G-Lock Temp Cleaner die u gratis kunt downloaden vanop  http://www.glocksoft.com/temp_cleaner. 
Het kan gebeuren dat uw pc plotseling trager begint te lopen of vreemde geluiden begint te maken. Maar wat is daarvan de oorzaak? MCO (Memory and CPU Observer) is een zogenaamde benchmark waarmee u kan zien hoe het gesteld is met het geheugen, de CPU (central processing unit of centrale verwerkingseenheid), de down- en uploadactiviteiten en de vrije ruimte op uw harde schijf. Daarnaast kunt u met de meest recente versie van deze benchmark ook de temperatuur van uw pc kast en de snelheden van de ventilatoren bekijken. Problemen oplossen doet deze tool niet, maar wel bent u mogelijk een stap dichter bij een oplossing. De benchmark kunt u downloaden vanop http://www.mdev.tk . Een andere benchmark, SynthMark, kan zowel softwarematige als hardwarematige tests op uw pc uitvoeren die u een beeld kunnen geven van de performantie van uw pc. Daarnaast bevat de benchmark een Advanced Task Manager die u toelaat uw pc te optimaliseren. U kunt deze benchmark downloaden vanop http://www.rubymicro.co.za/freeware_syn.html . Een vergelijkbare benchmark is Fresh Diagnose die u kunt downloaden vanop http://www.freshdevices.com/freshdiag.html . Een heel uitgebreide en goede benchmark is Sandra (System Analyser, Diagnostic and Reporting Assistant), die u kunt downloaden vanop http://www.sisoftware.co.uk.

Updates

Om uw besturingssysteem en geïnstalleerde software fit en gezond te houden, is het sterk aangeraden regelmatig na te gaan of er updates beschikbaar zijn. Vooral Windows gebruikers zijn gebaat met updates van hun besturingssysteem omdat geregeld lekken en foutjes in de beveiliging en sturingsprogramma's gevonden worden die met updates weer gedicht en hersteld kunnen worden. Gebruikers van Windows kunnen voor updates terecht op http://windowsupdate.microsoft.com.

(RG)

Een gebruikelijke manier om elektronisch aangemaakt lesmateriaal van thuis naar school te transporteren is gebruik te maken van een diskette of CD-rom (of memory stick of zip drive of ...). Maar wat als u die diskette of CD-rom thuis vergeten bent? Een alternatief (naast e-mail) is gebruik maken van FTP. FTP staat voor File Transfer Protocol en is een manier om via het Internet bestanden tussen pc's uit te wisselen (downloaden en uploaden). Het verschil met e-mail is dat de overdracht volgens het client/server principe werkt: een client-programma verbindt de gebruiker met een server-programma op een "remote" computer (server). Zo kan de gebruiker bijvoorbeeld een kopie van een bestand (dat op zijn pc staat) naar de server laten versturen, of een kopie van een bestand (dat op de server staat) naar zijn pc laten versturen.

Om FTP te gebruiken hebt u dus een gepast programma nodig. WS_FTP LE is zo'n programma. Waar u dit programma kunt downloaden (gratis), leest u op de pagina Materiaal. Daarnaast moet u ook toegang hebben tot een server, een "remote" computer die permanent aan staat. 

Een voorbeeld. Stel, u maakt thuis een lesmateriaal klaar (met tekst, afbeeldingen, links,...). U kan het materiaal vanop uw pc thuis met een FTP programma op een server zetten, althans indien u thuis over een internetaansluiting beschikt. Op school zorgt u ervoor dat u tijdens uw les over pc's met internetaansluiting kan beschikken. U of de leerlingen kunnen dan vanop deze pc's met een FTP programma het materiaal bij de FTP server afhalen en de tekst, afbeeldingen, links,... op het scherm bekijken.
Maar een FTP-programma  wordt misschien wel het meest gebruikt voor het publiceren van een website (of webpagina). Eenmaal u over webruimte (een directory op een server) beschikt, volstaat het de map waarin uw site bewaard wordt, te "FTP-en" naar uw directory.  

Alvorens aan file transfer te kunnen doen, moet u vaak eerst een aansluitings- en identificatieprocedure doorlopen. U moet immers kunnen aanloggen op de "remote" computer (server). Veel instellingen laten echter toe dat u aanlogt met het standaard login-id "anonymous" en dat u uw e-mailadres invoert als password. (Dit e-mailadres wordt dan gebruikt om verschillende FTP-sessies van elkaar te onderscheiden en u eventueel op de hoogte te brengen van ongeoorloofde acties.) Wie als "anonymous" inlogt kan de bestanden die (als "public") op de server staan wel ophalen en lezen, maar kan geen bestanden toevoegen (of wijzigen) op de server. Concreet zouden leerlingen het materiaal dat u op de server plaatst dus wel kunnen raadplegen, maar ze zouden het daar niet kunnen wijzigen. Geef nooit uw FTP login-id en password aan iemand anders!

Een Nederlandstalige cursus over FTP vindt u hier:  http://www.gironet.nl/cursus_index_ftp.html.

Een veiligere vorm van file transfer, die meer en meer FTP begint te vervangen is SFTP (secure file transfer protocol). Een voorbeeld van een (gratis) FTP-client die ook SFTP ondersteunt is FileZilla. U kan FileZilla downloaden vanop http://filezilla.sourceforge.net/.

(RG)

Met het oog op onze communities raden we aan een e-mailadres aan te vragen bij hotmail. Dit kan u doen op het volgende adres: http://www.hotmail.com/. Daar kiest u de optie "aanmelden voor een gratis e-mailaccount" en volgt u de verdere instructies. Een nadeel van een e-mailaders bij hotmail is dat u de electronische brievenbus (inbox) minstens één keer per maand moet openen. Doet u dat niet, dan wordt uw account inactief gesteld. Hotmail adressen worden vaak geplaagd door spammail. Daarom wordt een beperking gelegd op het aantal berichten dat dagelijks via Hotmail verzonden kan worden beperkt. Een voordeel van een e-mail adres bij Hotmail (of vergelijkbare diensten zoals Yahoo: http://www.yahoo.com/ ) is dat u uw mail vanop eender welke plaats (thuis, op school, in het buitenland,...) kunt raadplegen. 
Ook bij ons kan u een e-mailadres aanvragen (zie Contact). Dit e-mailadres is dan van de vorm naam@dezenne.be en de bijhorende mailbox kan u eveneens vanop eender welke plaats raadplegen door te surfen naar http://webmail.priorweb.be (waar u uw volledig e-mailadres en uw paswoord ingeeft). 
Als u thuis een internetverbinding hebt, dan kan u ongetwijfeld via uw provider een e-mailadres bekomen. Dat is meestal de meest eenvoudige manier. 

Neem ook een kijkje op de pagina Materiaal voor wat meer uitleg over e-mail.

Niets houdt u tegen om meerdere e-mailadressen aan te maken. (RG)

Er zijn eigenlijk twee manieren om op het Internet te zoeken: gebruik maken van een zoekrobot of gebruik maken van een webindex.

Een zoekrobot is een programma dat automatisch zijn databanken aanvult met woorden die hij bij zijn regelmatige verkenning van het Internet aantreft. Een zoekopdracht uitvoeren met een zoekrobot komt neer op het laten doorzoeken van databanken. Zoekrobots zijn zeer geschikt indien u op zoek bent naar concrete antwoorden op concrete vragen. 

Een webindex daarentegen is een verzameling bestanden, onderverdeeld volgens thema, die manueel aangevuld worden met adressen van relevante sites (URL's). Een zoekopdracht uitvoeren met een webindex komt neer op het doorlopen van een bestandenstructuur tot u bij het thema terecht komt dat het dichtste bij uw interesse aansluit. Webindexen zijn zeer geschikt indien u thematisch wilt zoeken.  

Goede zoekrobots zijn Google en Altavista. Een voordeel van deze robots is dat u ze in de knoppenbalk van uw browser kunt integreren.  Goede webindexen zijn deze van Yahoo!, het Open Directory Project en de Belgische AdValvas (tevens zoekrobot). Er bestaat sedert kort ook een Google webindex. 

Als u zoekt met een zoekrobot of een webindex, dan maakt u gebruik van trefwoorden. Veel zoekrobots laten toe trefwoorden te combineren of uit te sluiten. U gebruikt daarvoor operatoren zoals AND (of +), OR, NOT (zogenaamde Booleaanse operatoren) en NEAR. 
Een voorbeeld. Indien u zoekt naar informatie over de jazzpianist Bill Evans, en niet over de saxofonist met dezelfde naam, dan kan u de zoekopdracht "Bill AND Evans AND piano AND jazz AND NOT(sax OR saxophone)" invoeren. 
U kan ook gebruik maken van een jokerteken: ? (gelijk welke letter, maar maximaal één letter) of * (gelijk welke letters).
Een voorbeeld. Indien u zoekt naar sites waarin varianten en afleidingen van de naam Peter (Peters, Peeters, Petersen, Petrus, ...) voorkomen, dan kan u de zoekopdracht "Pe?ter*" invoeren.(RG)

Als een site een bepaald bestand (zoals een installatieprogramma of een verzameling documenten) beschikbaar stelt voor downloaden, dan volstaat het meestal op de aangegeven plaats te klikken met de linker muisknop. Vervolgens hebt u de keuze uit "openen" of "opslaan op schijf". 

Indien u een installatieprogramma hebt opgehaald, is het niet nodig dit programma op te slaan. Kies voor openen en volg de verdere installatie-instructies. Indien u de installatie niet onmiddellijk wilt uitvoeren, dan kan u kiezen voor "opslaan op schijf". De plaats waar het programma opgeslagen wordt, kan u zelf kiezen. 

Ook indien u documenten download, zal het niet altijd nodig deze op schijf op te slaan. De keuze is aan u.

Downloaden kan nogal wat tijd in beslag nemen. Alles hangt af van de grootte van het bestand en de snelheid van uw internetverbinding. Om de grootte van downloadbare bestanden in de hand te houden, worden deze meestal gezipt (ingepakt). Meer info over zippen (inpakken) en unzippen (uitpakken) vindt u op de pagina Materiaal.

Er bestaan ook verscheidene tools die de downloadsnelheid kunnen verhogen en waarmee u uw downloadactiviteiten kan beheren. Een voorbeeld is de Download Accelerator Plus. U kan deze tool ophalen vanop http://www.speedbit.com.

Algemeen   Wat u moet weten   Webeditors    HTML    Hulp   Webeditors in office pakketten

Algemeen
Webpagina's worden in HTML code geschreven. Het enige wat u nodig hebt om een webpagina te maken is een Kladblok (of Notepad of Wordpad of eender welke eenvoudige teksteditor) en ... HTML-kennis. Om te weten hoe HTML-code er uitziet, klikt u met de rechter muisknop op deze pagina en kiest u de optie "bron weergeven". Ingewikkeld? Geen nood, er bestaan heel wat webeditors waarmee u in een meer vetrouwde (tekstverwerkingachtige) omgeving websites kan maken. De HTML-code wordt dan automatisch gegenereerd.

Wat u moet weten
Er is wel degelijk een verschil tussen een webpagina en een website. eenvoudig gezegd, is een website een verzameling van webpagina's. Navigeren binnen de hele site of binnen eenzelfde pagina wordt mogelijk gemaakt door hyperlinks.   
Het is aangeraden de afbeeldingen en grafische elementen die op uw pagina's verschijnen in mappen op te slaan. (Eventueel maakt u bij elke pagina een bijhorende map).  Alle pagina's en bijhorende mappen bewaart u in dezelfde map (b.v. "Mijn Site"). 
De pagina die moet verschijnen als uw site geopend wordt, slaat u op als "index.htm" (of "index.html"). 
Alvorens uw site te publiceren, is het aangeraden deze te testen in verschillende browsers (zie Materiaal). Open de pagina "index.htm" in een webbrowser en ga na of de navigatie en layout zijn zoals u bedoeld had.

Webeditors
Er bestaat zeer goede software zoals FrontPage (van Microsoft, zie http://www.microsoft.com/frontpage ) en Dreamweaver (van Macromedia, zie http://www.macromedia.com/software/dreamweaver) waarmee u in een Word-achtige omgeving webpagina's kan aanmaken en hele websites kan organiseren. Deze paketten zijn uitstekend, maar wel vrij duur. Mocht u een van deze paketten willen aankopen en uw budget laat het toe, dan raden we u Dreamweaver aan. FrontPage genereert nogal wat overbodige HTML-code en webpagina's, opgemaakt met typische FrontPage tools, komen enkel tot hun recht indien ze op een server die met FrontPage extensies uitgerust is. Met Dreamweaver kan u overbodige HTML-code van webpagina's verwijderen. Hiermee willen we niet zeggen dat FrontPage niet deugt! Immers, deze site is gemaakt in FrontPage.   

Er bestaan ook gratis webeditors zoals HTML-kit (te downloaden http://www.chami.com/html-kit/), 1st Page 2000 (te downloaden vanop http://www.evrsoft.com/) en Arachnophilia (te downloaden vanop http://www.arachnoid.com/arachnophilia). Hiervoor is enige HTML-kennis wel vereist.

Wie de browser Netscape op zijn pc heeft staan, kan gebruik maken van de Netscape Composer. We moeten er wel bij vermelden dat America Online (AOL), het bedrijf dat in 1998 Netscape overnam de ontwikkeling van de Netscape browser heeft stopgezet. Huidige versies worden nog wel ondersteund. Enkele ontslagen werknemers zullen waarschijnlijk overstappen naar het Mozilla-project, dat afgeleid is uit het Netscape-project.

HTML
Enige kennis van HTML is bij al deze paketten zeker een voordeel. HTML is een vrij eenvoudige taal die gebruikt maakt van zogenaamde "tags". Als u met de Google zoekmachine (zie Zoeken) zoekt op "HTML cursus", dan vindt u al heel wat goede HTML-cursussen. Drie Nederlandstalige voorbeelden zijn: http://home.concepts-ict.nl/~michael1, http://www.regnery.net/index.html en http://www.handleidinghtml.nl. Op de site http://archive.ncsa.uiuc.edu/General/Internet/WWW/HTMLPrimer.html vindt u het uitstekende "A Beginners Guide to HTML" (Engelstalig). 

Hulp
De uitstekende sites http://www.hypergurl.com en  http://www.webdesign.about.com (Engelstalig) bevatten zowat alle mogelijke info en links voor het maken van webpagina's. Ook de uitstekende Nederlandse site http://www.mijnhomepage.nl/ staat boordevol info, tips en materiaal.
Er worden ook geregeld nascholingen gegeven waarin u kan leren hoe websites worden aangemaakt. Meer info over nascholingen vindt u in de afdeling Ondersteuning.

Webeditors in office pakketten
Ook met office pakketten zoals MSOffice of OpenOffice kan u webpagina's aanmaken. Een MSWord of OpenOffice Writer document kan u opslaan als en een webpagina (kies de optie "opslaan als" en vervolgens "webpagina" of "HTML-pagina" of iets dergelijks) en dat is ongetwijfeld de meest eenvoudige manier om een webpagina te maken. Gebruik het office-helpmenu om te weten wat met uw office pakket mogelijk is (vaak meer dan u denkt!).   

Algemeen   Wat u moet weten   Webeditors    HTML    Hulp   Webeditors in office pakketten

(RG)

1. U hebt enkele webpagina's gemaakt en wil deze in de vorm van een website op het Internet zetten. Zorg er dan voor dat de webpagina's in dezelfde map bewaard worden (b.v. "MijnSite"). En maak in die map een aparte map aan waar u de gebruikte afbeeldingen bewaart. Om echt als een site te functioneren, moet u met hyperlinks ervoor zorgen dat men gemakkelijk van de ene naar de andere pagina kan navigeren. Indien dat in orde is, volstaat het de hele map (in ons voorbeeld "MijnSite") op de server van een webhost te plaatsen. 

2. Het is nu dus een kwestie van een webhost te vinden. Abonnees van bijvoorbeeld Telenet (http://breedband.telenet.be), Skynet (http://www.skynet.be) of Planet Internet ( http://www.planetinternet.be) beschikken over gratis webruimte. Ga naar de site van uw provider voor meer info.
Een lijst met webhosts die gratis webruimte aanbieden, onafhankelijk van abonnementen, vindt u op http://home.tiscali.be/hlrnet/intspace.htm.

3. Om uw website op de server van uw favoriete webhost te plaatsen kan u gebruik maken van een FTP-programma zoals WS_FTP LE. 

(RG)

Een goed en eenvoudig programma om interactieve oefeningen aan te maken is bijvoorbeeld Hot Potatoes. We verwijzen u naar de afdeling Materiaal waar u meer info over dit en andere pakketten (b.v. Quandary en Webquestions) vindt. (RG)

Een korte uitleg over Java applets vindt u hier: Materiaal.

Freeware

Freeware is gratis software, maar de makers stellen een bedankmailtje of een andere vorm van erkenning zeker op prijs. Ook softwaregiganten als Microsoft geven vaak freeware, maar daarmee willen ze u enkel warm maken voor andere producten.

Shareware

Shareware is software die u kan downloaden en, mits beperkingen, kan uitproberen. Deze beperkingen houden meestal in dat u het programma slechts een beperkte periode kan gebruiken (bijvoorbeeld 30 dagen) of dat u het programma slechts een beperkt aantal keren kan gebruiken. Indien de software u bevalt, ontvangt u, na de betaling van de vraagprijs, een registratiecode die de eventuele beperkingen van de sharewareversie opheft.


Adware

Ook adware is gratis software, maar de makers halen hun inkomsten uit advertentie-banners in de applicatie. Pas als een voldoende aantal keren op de banners geklikt wordt, ontvangen ze hun inkomsten. Zo hebben ze er alle belang bij dat hun programma verspreid wordt. In vele gevallen kan u tegen een kleine vergoeding ook een versie van het programma zonder advertentie-banners krijgen.

Maar, let op! Veel adware programmatuur maakt gebruik van spyware.  

Demo

Demo software is vaak zeer beperkt bruikbaar. Vaak zijn opties zoals  opslaan of wijzigen geblokkeerd. Demonstratiesoftware is alleen bedoeld om u een globale indruk van de werking en mogelijkheden te geven. Deze blokkeringen vervallen na betaling van de registratie.

Open Source

Open source software is niet altijd gratis. Open source software kenmerkt zich door het feit dat de broncode vrij beschikbaar is voor de gebruiker. Op deze manier maakt men het mogelijk dat vrijwilligers vanop eender welke plaats en op eender welk moment hun steentje kunnen bijdragen tot de verbetering en verdere ontwikkeling van de software. Een bekend, maar lang niet het enige, voorbeeld van oen source software is het besturingssysteem Linux. Ook OpenOffice (een gratis MSOffice alternatief) zie Materiaal) en de webbrowser Mozillazijn voorbeelden van open source software. Uitgebreide info over open source toepassingen in het onderwijs vindt u op http://people.mech.kuleuven.ac.be/~bruyninc/etos/index.html.

(RG)

Scholengemeenschap De Zenne   ::webmaster::